Is acupunctuur zweverig?

"Is acupunctuur eigenlijk niet een beetje zweverig?”

Die vraag krijg ik regelmatig. Niet altijd hardop, in de praktijk zelf hoor ik hem eigenlijk zelden. Wel op een feestje, bij een gesprek onder vrienden, of ergens op social media. Alsof het makkelijker is om die twijfel daar uit te spreken dan tegenover mij.

Ik snap die vraag goed. Naalden, een eeuwenoude traditie, woorden als qi en energie: het klinkt al snel als iets waar je je verstand even bij moet uitzetten. En niemand wil voor naïef doorgaan.

Dus laat ik die vraag gewoon serieus nemen, in plaats van hem terzijde te schuiven. Is acupunctuur zweverig? En misschien nog belangrijker: wat bedoelen we daar eigenlijk mee?

Wat is “zweverig” eigenlijk?

Van Dale omschrijft het zo: niet vast, niet welomlijnd, vaag. Als voorbeeld staat er “zweverige mystiek”. Andere woordenboeken vullen aan: goedbedoeld, maar te vaag om ergens houvast aan te hebben.

Dat is de kern, en die herken ik wel. Voor mij is zweverig niet hetzelfde als “geloven in iets bijzonders” of “openstaan voor meer dan het tastbare”. Dat vind ik juist mooi, en kom ik zo op terug. Zweverig wordt het pas wanneer iemand het contact met de werkelijkheid een beetje kwijtraakt. Niet meer met beide benen op de grond staat. Wollige taal gebruikt om iets vaags te verhullen in plaats van iets concreets uit te leggen.

Met die definitie in de hand kun je de vraag “is acupunctuur zweverig?” eigenlijk in drieën knippen. Is de behandeling zelf zweverig? Zijn de mensen die ervoor komen zweverig? En de laatste, misschien wel de eerlijkste: zijn de behandelaren zweverig, oftewel: ben ik het zelf?

Laat ik bij het eerste beginnen.

Is de behandeling zelf zweverig?

Als er één woord is dat acupunctuur meteen zweverig laat klinken, is het wel “energie”. Naalden die de energie in je lichaam laten stromen, energiebanen, blokkades in je energie. Voor een nuchter Nederlands oor klinkt dat al snel als iets waar geen touw aan vast te knopen is.

En eerlijk gezegd: ik snap die reflex. Maar er zit iets interessants achter dat woord, iets wat de meeste mensen niet weten, en dat de zaak flink verandert.

Het woord dat in het Chinees achter “energie” schuilgaat, is qi. En “qi = energie” blijkt helemaal geen eeuwenoude Chinese wijsheid te zijn. Het is een vertaling uit de jaren dertig van de vorige eeuw, bedacht door een Franse diplomaat, George Soulié de Morant. Hij had geen medische opleiding, geen klassieke Chinese scholing, en gaf zelf toe dat hij voor “energie” koos “bij gebrek aan een beter woord”. Paul Unschuld, een van de meest gezaghebbende vertalers van de klassieke Chinese medische teksten, is er duidelijk over: voor de vertaling van qi als energie bestaat geen enkele historische basis.

Wat betekent het woord dan wél? Letterlijk zoiets als damp, lucht, adem. Het karakter verwijst oorspronkelijk naar damp die opstijgt van voedsel. In een medische context verwijst qi vaak naar de functie van iets: de qi van een orgaan is de manier waarop dat orgaan werkt. Dat is een heel ander beeld dan “mysterieuze levensenergie”. Het is aards, functioneel, en dichter bij “hoe werkt dit” dan bij “wat is dit voor mysterieuze kracht”.

Ik ben niet de enige die dit benoemt. Robert Doane, een Amerikaanse acupuncturist met een achtergrond in de natuurkunde en al bijna dertig jaar een grote praktijk, is er al jaren hard over. In zijn lessen legt hij uit dat de klassieke teksten helemaal niet spreken over energiebanen, maar simpelweg over bloedvaten, en dat wat wij “qi” noemen dichter bij “vitale lucht” ligt, bijna te vergelijken met zuurstof. Zelf ga ik niet zo ver. Ik denk niet dat je acupunctuur moet platslaan tot pure fysiologie, dat doet volgens mij ook geen recht aan wat er in de praktijk gebeurt. Maar het vertaalpunt staat wel: het woord “energie” heeft acupunctuur onnodig zweveriger gemaakt dan de traditie zelf ooit bedoelde.

Dus wat doe ik er dan mee, in mijn eigen praktijk? Ik denk dat “energie” verwarrend is omdat het woord drie dingen tegelijk kan betekenen, en die lopen voortdurend door elkaar. Er is energie in de natuurkundige zin, joules, iets dat je kunt meten. Daar gaat qi niet over. Er is energie in de zweverige, new-age-zin, aura’s, subtiele krachten die niemand kan aantonen, soms zelfs met een woord als “magie” erbij. Daar gaat qi voor mij ook niet over. En er is energie zoals jij en ik het woord in het dagelijks leven gebruiken: hoe iemand erbij zit. Leeg of veerkrachtig. Opgebrand of opgewekt.

Met die laatste betekenis werk ik. Als iemand uitgeblust en leeg bij mij binnenkomt, en na een paar weken sterker en opgewekter weer naar buiten loopt, dan is er iets veranderd. Niet in iets mystieks, maar in hoe iemand zich voelt en functioneert. Dat is geen zweverigheid. Dat is kwaliteit van leven.

Zijn de mensen die komen zweverig?

De tweede vraag gaat niet over de behandeling, maar over wie ervoor kiest. Want laten we eerlijk zijn: een deel van het zweverig-beeld gaat niet over naalden, maar over wie je op een behandeltafel verwacht aan te treffen.

In mijn praktijk zie ik een brede mix van mensen. Ook nuchtere, kritische mensen, mensen uit de zorg zelf, van kraamverzorgenden tot medisch specialisten, en mensen die eerst alles willen uitpluizen voor ze een afspraak maken. En vaak verrast het hen: ze verwachtten iets zwevers, en treffen iets anders aan.

Laatst nog kwam er een man bij me, eigenlijk een beetje gestuurd door zijn vrouw. Hij geloofde er zelf niet zo in, maar had een goed gevoel bij het gesprek en wilde het toch proberen, want hij had veel stressgerelateerde klachten. Na een half uur onder de naaldjes was hij zo ontspannen, dat hij overtuigd was. Niet omdat ik hem overtuigd had, of dat ooit geprobeerd heb.

Dat is denk ik de eerlijkste test die er is. Niet mijn woorden, maar wat iemand zelf ervaart.

Het vak zelf heeft, denk ik, wel een zweveriger imago dan de praktijk waarin ik werk. Op opleidingen zie je een brede mix van mensen, en dat is ook precies zoals het hoort: sommigen staan er heel nuchter in, anderen breder en dieper. Beide horen erbij. Maar het beeld dat daardoor soms ontstaat, klopt niet altijd met wat er in een gewone praktijk gebeurt.

Eerlijk gezegd lig ik er zelf niet wakker van als iemand het zweverig noemt. Ik weet wat het in de praktijk kan doen, en dat is voor mij uiteindelijk belangrijker dan hoe het van buitenaf klinkt.

En de acupuncturisten dan, zijn wíj zweverig?

Dat is misschien de eerlijkste vraag van allemaal. Yuhsin en ik staan allebei vrij nuchter in het leven. Tegelijk zijn we geen van beiden gesloten voor wat niet meteen te verklaren is.

Yuhsin heeft een boeddhistische achtergrond en is sinds kort vrijwilliger in een tempel op de Zeedijk in Amsterdam. Dat is niet zweverig. Dat is een levende traditie, met echte mensen, echt werk, elke week weer.

Zelf heb ik al als kind een bredere kijk gehad dan alleen het voor de hand liggende, en dat is nooit meer helemaal weggegaan. Ik hoef daar geen etiket op te plakken. Ik sta open voor wat niet meteen te verklaren is, en dat respecteer ik ook in anderen. Mensen die zichzelf nadrukkelijk “spiritueel” noemen, dat is niet precies hoe ik zelf in het leven sta. Maar vanzelfsprekend help ik iedereen graag, ongeacht hoe iemand daarin staat.

Ik denk dat die combinatie, nuchter én open, eigenlijk precies past bij dit vak. Je moet met beide benen op de grond staan om iemand serieus te behandelen. En je moet openstaan voor wat je niet meteen kunt meten, om iemand echt te zien.

Als je twijfelt of een acupuncturist bij je past, zou ik zelf niet naar het vak in het algemeen kijken, maar naar de persoon tegenover je. Klopt de klik? Hoe leest de website, concreet of wollig? Durft iemand ook te zeggen wat hij niet weet? Dat vertelt je meer dan welke stelling dan ook over acupunctuur als geheel. Of twijfel je nog, bel dan gewoon even en stel de vragen die voor jou belangrijk zijn.

Een beetje wetenschap

Dit stuk gaat over cultuur en gevoel, niet over bewijs. Maar heel even, want het hoort erbij: acupunctuur is niet alleen een kwestie van geloven of niet geloven. Er is meetbare fysiologie bij betrokken, invloed op het zenuwstelsel, op doorbloeding, op hersenactiviteit. Voor welke klachten dat het best is onderzocht, en wat de wetenschap daar precies over zegt, schreef ik een uitgebreider artikel: Werkt acupunctuur? Daar ga ik per klacht in op wat er bekend is, en wat nog niet.

Dus, is het nu zweverig of niet?

Ik denk dat het antwoord ligt in hoe je kijkt. De taal rond acupunctuur is door een historisch toeval zweveriger geworden dan de traditie zelf ooit bedoelde. De mensen die er komen zijn vaak nuchterder dan het beeld doet vermoeden. En de acupuncturisten die ik ken, mezelf inbegrepen, zijn een mix van beide voeten op de grond en een open blik naar wat je niet meteen kunt verklaren.

Zweverig wordt het pas als iemand het contact met de werkelijkheid kwijtraakt. Dat hoeft bij acupunctuur niet zo te zijn, en in mijn ervaring is het dat meestal ook niet.

Twijfel je zelf nog? Kijk dan niet naar het label, maar naar de persoon tegenover je. Iedereen is welkom, nuchter, open, of een beetje van allebei.

Maar of je het zelf zweverig vindt of niet, dat laat ik uiteindelijk helemaal aan jou over.

Laatst bijgewerkt: juli 2026

Over de auteur

Gilles Stoop werkt sinds 1998 als acupuncturist. Samen met zijn vrouw Yuhsin Chung en een team behandelt hij mensen in de praktijken in Utrecht en Rotterdam Hoogvliet. De praktijk richt zich onder andere op stress, burn-out, tinnitus, vruchtbaarheid, hormonale klachten, overgangsklachten en pijn.

Hij schrijft op Acupuncturist.nl over acupunctuur, praktijkervaring en wetenschappelijk onderzoek, met als doel patiënten helder en eerlijk te informeren. Meer over Gilles, Yuhsin en de praktijk vind je op Acupuncturist.nl.

Veelgestelde vragen

Is qi hetzelfde als energie?
Niet helemaal. Het woord qi wordt vaak vertaald als energie, maar die vertaling stamt pas uit de jaren dertig en is achteraf nogal ongelukkig gekozen. In de klassieke teksten gaat het eerder om iets als vitale lucht, of om de functie van een orgaan.

Trekt acupunctuur vooral zweverige mensen aan?
In mijn ervaring niet. Ik zie een brede mix van mensen, van kraamverzorgenden tot medisch specialisten, en vaak juist mensen die eerst kritisch alles willen uitpluizen.

Hoe weet ik of een acupuncturist bij mij past?
Kijk niet naar het vak in het algemeen, maar naar de persoon tegenover je. Klopt de klik, is de website concreet, durft iemand ook te zeggen wat hij niet weet? Twijfel je nog, bel dan gewoon en stel je vragen.

Is er wetenschappelijk bewijs voor acupunctuur?
Voor sommige klachten wel, voor andere nog niet zo sterk. Ik schreef daar een apart, uitgebreider artikel over: Werkt acupunctuur?